Mevduat faizi, bankaya yatırılan paranın belirli bir süre sonunda kazandırdığı getiridir. Bankaya yatırdığınız tutar “ana para”, bankanın verdiği oran ise “faiz oranı”dır. Süre sonunda elde edilen kazanç, ana paraya eklenir.
Mevduat faizi hesaplanırken üç temel unsur vardır:
- Ana para (yatırılan tutar)
- Faiz oranı
- Vade süresi
Basit Hesaplama Mantığı
Türkiye’de mevduat faizleri genellikle yıllık oran olarak açıklanır. Ancak çoğu mevduat ürünü 32 gün, 3 ay veya 6 ay gibi daha kısa vadelerle açılır. Bu nedenle faiz hesaplaması gün üzerinden yapılır.
Mevduat Faizi Temel formül şöyledir:
Faiz Tutarı = Ana Para × Faiz Oranı × (Vade Gün Sayısı / 365)
Burada 365, bir yılın gün sayısını temsil eder.
Örnek 1: 32 Günlük Mevduat
Diyelim ki bankaya 100.000 TL yatırdınız.
Yıllık faiz oranı %30.
Vade 32 gün.
Mevduat Faizi Hesaplama:
100.000 × 0,30 × (32 / 365)
Önce 32 / 365 ≈ 0,0876
Sonra:
100.000 × 0,30 × 0,0876 ≈ 2.628 TL
Bu brüt faizdir. Yani vergiden önceki kazançtır.
Stopaj (Vergi) Kesintisi
Mevduat faizinde stopaj uygulanır. Stopaj oranı vadeye göre değişebilir. Örneğin %5 stopaj olduğunu varsayalım.
2.628 TL × %5 = 131 TL vergi
Net kazanç:
2.628 – 131 = 2.497 TL
Yani 32 gün sonunda hesabınız yaklaşık 102.497 TL olur.
Bileşik Etki
Eğer vade sonunda kazancı ana paraya eklerseniz ve yeniden aynı oranla mevduata yatırırsanız bileşik getiri oluşur. Bu durumda her dönem faiz, artmış tutar üzerinden hesaplanır. Uzun vadede bu fark büyür.
Faiz Oranı Neyi Gösterir?
Bankaların açıkladığı oran yıllıktır. 32 günlük üründe %30 yazması, 32 günde %30 kazanacağınız anlamına gelmez. Bu oran yıl bazında hesaplanır ve gün sayısına bölünerek uygulanır.
Ayrıca bankalar bazen “hoş geldin faizi” gibi promosyon oranları sunabilir. Bu oranlar belirli süreyle geçerlidir.
Mevduat Faizi Enflasyona Karşı Korur mu?
Asıl önemli nokta reel getiridir. Eğer yıllık enflasyon %40 ise ve mevduat faizi %30 ise, nominal kazanç olsa bile satın alma gücü azalabilir. Bu nedenle faiz değerlendirilirken enflasyon dikkate alınmalıdır.
Sonuç
Mevduat faizi hesaplanırken ana para, yıllık faiz oranı ve gün sayısı dikkate alınır. Günlük bazda hesap yapılır ve stopaj kesintisi düşüldükten sonra net kazanç ortaya çıkar. Faiz oranı yıllık olarak verildiği için kısa vadeli ürünlerde oran doğrudan uygulanmaz; gün hesabı yapılır.
Mevduat, düşük riskli ve öngörülebilir bir getiri sağlar. Ancak gerçek kazanç değerlendirilirken vergi ve enflasyon mutlaka hesaba katılmalıdır.
